📊 Prezentatsiyani yuklab olish

1-usul: Ctrl+P bosing va "Save as PDF" tanlang

2-usul: Quyidagi tugmani bosing va HTML faylni yuklab oling. Keyin Google Slides yoki PowerPoint da oching.

Suv-Elektrolit Almashinuvi va Kolloid Osmotik Bosim

Patologik Fiziologiya

Bajardi: Asliddin Musurmonov

@asliddinm945

1

Kirish

Suv-elektrolit almashinuvi organizmning homeostazini ta'minlovchi eng muhim jarayonlardan biridir.

Asosiy faktlar:
• Inson organizmida suv 60-70% ni tashkil etadi
• Suvning to'g'ri taqsimlanishi hayot uchun zarur
• Elektrolit muvozanati barcha hujayra funksiyalari uchun muhim

Ushbu almashinuvning buzilishi turli xil patologik holatlarga, jumladan shishlarning rivojlanishiga sabab bo'ladi.

2

Organizmdagi Suvning Taqsimlanishi

Hujayra ichidagi suyuqlik (IHF)

• Tana massasining 40%

• Asosan K+ va Mg2+ ionlari

• Hujayra metabolizmi

Hujayra tashqarisidagi suyuqlik (EHF)

• Tana massasining 20%

• Asosan Na+ va Cl- ionlari

• Transport va himoya

Muhim: Suyuqlik taqsimoti osmotik va gidrostatik bosim orqali tartibga solinadi.
3

Asosiy Elektrolitlar

Elektrolit Normal qiymat Asosiy vazifasi
Natriy (Na+) 135-145 mmol/l Osmotik bosim, nerv impulsları
Kaliy (K+) 3.5-5.5 mmol/l Membrana potentsiali, yurak
Xlor (Cl-) 95-105 mmol/l Kislota-asos muvozanati
Kaltsiy (Ca2+) 2.1-2.6 mmol/l Suyak, muskul qisqarishi
Magniy (Mg2+) 0.7-1.0 mmol/l Fermentlar faoliyati
4

Gipernatremiya

Ta'rif: Qon zardobida natriy > 145 mmol/l

Sabablari:

  • Suvning yetarli iste'mol qilinmasligi
  • Ortiqcha terlash
  • Diabetes insipidus
  • Buyrak kasalliklari

Klinik ko'rinishlar:

  • Chanqash hissi
  • Bosh og'rig'i va chalkashlik
  • Sudorga moyillik
  • Koma (og'ir hollarda)
5

Giponatremiya

Ta'rif: Qon zardobida natriy < 135 mmol/l

Sabablari:

  • Ortiqcha suv iste'mol qilish
  • Qusish va diarreya
  • Diuretiklar qo'llash
  • Yurak va jigar yetishmovchiligi
  • SIADH sindromi

Klinik ko'rinishlar:

  • Zaiflik, bosh aylanishi
  • Muskul kramplari
  • Nausea va qusish
  • Miyada shish
6

Kaliy Buzilishlari

Giperkalemiya (K+ > 5.5)

Xavfli holat!
Yurak ritmi buzilishi

Sabablari:

  • Buyrak yetishmovchiligi
  • Hujayra parchalanishi
  • Kaliy preparatlari ortiqcha

Gipokalemiya (K+ < 3.5)

Xususiyati:
Muskul zaifligı

Sabablari:

  • Diarreya va qusish
  • Diuretiklar
  • Yetarli iste'mol yo'q
7

Shishlarning Patogenezi

Shish (edema) - to'qimalarda suyuqlikning ortiqcha to'planishi

1. Gidrostatik bosim ↑

Yurak yetishmovchiligi, venoz tromboz

2. Kolloid osmotik bosim ↓

Albumin kamayishi, oqsil yo'qolishi

3. Limfa drenaji buzilishi

Limfa tomirlarining tiqilishi

4. Tomir o'tkazuvchanligi ↑

Yallig'lanish, allergiya

8

Shishlarning Turlari

Turi Asosiy xususiyatlari Lokalizatsiya
Yurak shishlari Sekin rivojlanadi, jigar kattalashadi Oyoqlar, to'piqlar
Buyrak shishlari Tez rivojlanadi, yumshoq Yuz, ko'z qovoqlari
Jigar shishlari Assit, portal gipertenziya Qorin, oyoqlar
Limfostaz Qattiq, cheklangan Ekstremitalar
Allergik Juda tez, Quincke shishi Yuz, bo'g'iz
9

Kolloid Osmotik Bosim

Ta'rif: Qon zardobidagi oqsillar (albumin) tomonidan hosil qilinadigan bosim. Suyuqlikni qon tomirlarida ushlab turadi.

Normal ko'rsatkichlar:

  • Umumiy qon oqsili: 65-85 g/l
  • Albumin: 35-50 g/l
  • Kolloid osmotik bosim: 25-30 mm.sim.ust
Starling qonuni:
Netto filtratsiya = (Pgidrostatik - Ponkotik) kapillyar - (Pgidrostatik - Ponkotik) to'qima
10

Gipoproteinemiya va Shishlar

Qonda oqsil (albumin) kamayishi → Kolloid osmotik bosim ↓ → Shishlar

Yetarli sintez yo'q

  • Jigar sirozi
  • Xronik gepatit
  • Och qolish
  • Malabsorbtsiya

Ortiqcha yo'qolishi

  • Nefrotik sindrom
  • Kuyishlar
  • Ekssudativ enteropatiya
  • Qon yo'qotish
11

Nefrotik Sindrom

Patogenez zanjiri:
  1. Glomerulyar membrana shikastlanishi
  2. Siydik bilan albumin yo'qolishi (> 3.5g/kun)
  3. Gipoalbuminemiya rivojlanadi
  4. Kolloid osmotik bosim pasayadi
  5. Suyuqlik to'qimalarga o'tadi
  6. Umumiy shishlar rivojlanadi
Klinik belgilari: Proteinuriya, gipoalbuminemiya, giperlipidemiya, shishlar
12

Jigar Sirozi va Assit

Patogenez:
  1. Jigar hujayralari funksiyasi buziladi
  2. Albumin sintezi kamayadi
  3. Gipoalbuminemiya + Portal gipertenziya
  4. Kolloid osmotik bosim ↓ + Gidrostatik bosim ↑
  5. Qorin bo'shlig'ida suyuqlik to'planadi (assit)
  6. Periferik shishlar paydo bo'ladi
Kalkulyator: SAAG, Child-Pugh va MELD skorlari prognozni baholaydi
13

Davolash: Elektrolitlar

Gipernatremiya:

  • Gipoton eritmalar (0.45% NaCl)
  • Asta-sekin korreksiya (24-48 soat)

Giponatremiya:

  • Suyuqlik cheklash
  • Gipertenziv eritma (og'ir hollarda)
Giperkalemiya - Favqulodda holat!
1. Kaltsiy glyukonat (yurakni himoya)
2. Insulin + glyukoza
3. Gemodializ (og'ir hollarda)
14

Davolash: Shishlar

Umumiy tamoyillar:

  • Diuretiklar:
    • Halqa diuretiklari (furosemid) - kuchli
    • Tiazidlar - o'rtacha
    • Kaliy tejovchi (spironolakton)
  • Tuz va suyuqlik cheklash
  • Asosiy kasallikni davolash
Albumin infuziyasi ko'rsatmalari:
• Og'ir gipoalbuminemiya (< 20 g/l)
• Jigar sirozida assit + SBP
• GepatoRenal sindrom
15

Kolloid Osmotik Bosimni Tiklash

Preparat Ko'rsatmalar Afzalliklari
20% Albumin Og'ir gipoalbuminemiya, assit Tez oshiradi
5% Albumin Gipovolemiya, shok Hajm + onkotik bosim
Kristalloidlar Degidratatsiya Arzon, oson
Sintetik kolloidlar Operatsion davr Uzoq ta'sir
16

Monitoring va Nazorat

Davolash samaradorligini baholash:
  • ✓ Kundalik vaznni o'lchash
  • ✓ Kirim-chiqim balansini nazorat qilish
  • ✓ Elektrolitlar konsentratsiyasi
  • ✓ Albumin darajasini kuzatish
  • ✓ Klinik holatni baholash
  • ✓ Buyrak va jigar funktsiya testlari
17

Xulosa

Asosiy xulosalar:
  • Suv-elektrolit muvozanati hayot uchun zarur
  • Elektrolitlar buzilishi xavfli asoratlar keltirib chiqaradi
  • Shishlar 4 mexanizm orqali rivojlanadi
  • Kolloid osmotik bosim suyuqlik taqsimotida asosiy rol o'ynaydi
  • Gipoalbuminemiya shishlarning asosiy sabablaridan biri
  • Davolash kompleks va asosiy kasallikka qaratilgan bo'lishi kerak
18

Rahmat!

Bajardi: Asliddin Musurmonov

Savol va takliflar uchun:

@asliddinm945

19